สิทธิและหน้าที่ของนายจ้างและลูกจ้าง ที่ควรรู้แบบเข้าใจง่าย
สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับเวลาทำงาน เวลาพัก วันหยุด วันลา ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา และค่าชดเชย เพื่อช่วยให้นายจ้าง ฝ่ายบุคคล และลูกจ้างเข้าใจกฎหมายแรงงานได้ง่ายขึ้น
อ่านจบใน 5 นาที
กฎหมายแรงงานกำหนดทั้งสิทธิของลูกจ้างและหน้าที่ของนายจ้างไว้หลายด้าน ตั้งแต่ชั่วโมงทำงาน วันหยุด วันลา ไปจนถึงค่าจ้างและค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้างอย่างถูกต้อง
1) เวลาทำงานและเวลาพัก
โดยทั่วไป เวลาทำงานปกติของลูกจ้างต้องไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ส่วนงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพหรือความปลอดภัย ต้องไม่เกิน 7 ชั่วโมงต่อวัน และไม่เกิน 42 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
สรุปสั้น ๆ
- งานทั่วไป: ไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และ 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
- งานอันตราย: ไม่เกิน 7 ชั่วโมงต่อวัน และ 42 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
- เวลาพัก: ไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน
- ก่อนทำ OT ต่อเนื่องตั้งแต่ 2 ชั่วโมงขึ้นไป ควรพักก่อนอย่างน้อย 20 นาที
2) วันหยุดและวันลา
ลูกจ้างมีสิทธิได้รับวันหยุดตามที่กฎหมายกำหนด เช่น วันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี และวันหยุดพักผ่อนประจำปี รวมถึงสิทธิในการลาแต่ละประเภท
| ประเภท | สิทธิขั้นต่ำที่ควรรู้ |
|---|---|
| วันหยุดประจำสัปดาห์ | ไม่น้อยกว่า 1 วันต่อสัปดาห์ และต้องมีระยะห่างกันไม่เกิน 6 วัน |
| วันหยุดตามประเพณี | ไม่น้อยกว่า 13 วันต่อปี โดยรวมวันแรงงานแห่งชาติ |
| วันหยุดพักผ่อนประจำปี | ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี เมื่อลูกจ้างทำงานครบ 1 ปี |
| ลาป่วย | ลาได้เท่าที่ป่วยจริง และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี |
| ลากิจจำเป็น | มีสิทธิลาได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี |
| ลาคลอดบุตร | ลาได้ไม่เกิน 120 วันต่อครรภ์ รวมถึงวันลาเพื่อตรวจครรภ์ก่อนคลอด |
3) การทำงานล่วงเวลาและการทำงานในวันหยุด
การให้ลูกจ้างทำงานล่วงเวลา หรือทำงานในวันหยุด โดยทั่วไปควรได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อนเป็นคราว ๆ ไป ยกเว้นบางลักษณะงานที่จำเป็นต่อเนื่อง งานฉุกเฉิน หรือกิจการบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด
| ประเภทการทำงาน | อัตราค่าตอบแทนขั้นต่ำ |
|---|---|
| ทำงานล่วงเวลาในวันทำงานปกติ | ไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง |
| ทำงานล่วงเวลาในวันหยุด | ไม่น้อยกว่า 3 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง |
| ทำงานในวันหยุดตามเวลาปกติ สำหรับลูกจ้างรายเดือน | ได้รับเพิ่มอีกไม่น้อยกว่า 1 เท่า |
| ทำงานในวันหยุดตามเวลาปกติ สำหรับลูกจ้างรายวัน | ได้รับไม่น้อยกว่า 2 เท่า |
4) ค่าจ้างและค่าตอบแทนในการทำงาน
นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างเป็นเงิน และต้องไม่น้อยกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนด รวมถึงต้องจ่ายค่าจ้างในวันหยุดและวันลาบางประเภทตามสิทธิของลูกจ้าง
ค่าจ้างในวันลา
- ลาป่วย: จ่ายไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
- ลากิจจำเป็น: จ่ายไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
- ลารับราชการทหาร: จ่ายไม่เกิน 60 วันต่อปี
- ลาคลอดบุตร: จ่ายไม่เกิน 60 วันต่อครรภ์
ค่าจ้างในวันหยุด
ลูกจ้างรายเดือนโดยทั่วไปมีสิทธิได้รับค่าจ้างในวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี และวันหยุดพักผ่อนประจำปี ส่วนลูกจ้างรายวัน รายชั่วโมง หรือตามผลงาน อาจไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้างในวันหยุดประจำสัปดาห์
5) ค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้าง
หากนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยลูกจ้างไม่มีความผิด ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน โดยคำนวณจากค่าจ้างอัตราสุดท้าย
| อายุงาน | ค่าชดเชยขั้นต่ำ |
|---|---|
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี | 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
ข้อแนะนำสำหรับนายจ้างและฝ่าย HR
สิทธิและหน้าที่ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างเป็นเรื่องที่ควรจัดการให้เป็นระบบ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการจ่ายค่าจ้าง การบริหารเวลาทำงาน การอนุมัติวันลา และความเสี่ยงด้านกฎหมายแรงงาน
สิ่งที่ HR ควรตรวจสอบเป็นประจำ
- กำหนดเวลาทำงาน เวลาพัก และวันหยุดให้ชัดเจน
- มีระบบบันทึกเวลาทำงานและ OT ที่ตรวจสอบย้อนหลังได้
- กำหนดนโยบายวันลาให้สอดคล้องกับกฎหมาย
- คำนวณค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา และค่าทำงานวันหยุดให้ถูกต้อง
- จัดทำเอกสารเลิกจ้างและค่าชดเชยให้ครบถ้วนเมื่อมีการสิ้นสุดการจ้างงาน
ต้องการให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยดูแล Payroll และกฎหมายแรงงาน?
AIMSUCCESS ให้บริการรับทำเงินเดือน Payroll Outsource ครบวงจร ช่วยดูแลการคำนวณเงินเดือน ค่าล่วงเวลา วันลา ประกันสังคม และเอกสารที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ เหมาะสำหรับธุรกิจที่ต้องการลดภาระงาน HR และลดความเสี่ยงจากความผิดพลาด
ข้อมูลอ้างอิง : เว็บไซต์กระทรวงแรงงาน
